Chất lượng cao và bằng cấp của nền giáo dục Australia được công nhận khắp nơi trên thế giới. Chính vì vậy, những bài học kinh nghiệm của Australia về tổ chức phát triển kỹ năng nghề nghiệp là rất hữu ích đối với Việt Nam nhằm nâng cao trình độ chuyên môn kỹ thuật của người lao động, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của nền kinh tế.

 

1. Tổng quan về hệ thống giáo dục Australia (Úc)

Hệ thống giáo dục Úc được chia ra làm nhiều cấp bậc từ tiểu học, trung học đến giáo dục và đào tạo nghề. Giáo dục và đào tạo nghề (VET) của Úc được dựa trên một mô hình hợp tác chặt chẽ giữa Chính phủ Úc, chính quyền của các tiểu bang và vùng lãnh thổ và doanh nghiệp. Chính phủ Úc luôn tạo điều kiện cho sự phát triển và thực hiện các chính sách trong giáo dục và đào tạo nghề, đảm bảo chất lượng khung trình độ quốc gia và hỗ trợ kinh phí đáng kể cho đào tạo nghề. Chính quyền các bang và vùng lãnh thổ có trách nhiệm thực hiện chính sách đào tạo nghề và nguồn kinh phí đào tạo trong thẩm quyền của mình. Luật giáo dục và đào tạo nghề năm 2011 là cơ sở pháp lý cho các cơ quan thực hiện chức năng và nhiệm vụ của mình theo đúng thẩm quyền. Hệ thống các cơ sở đào tạo nghề của Úc gồm các trường của chính phủ (được gọi là các trường TAFE) và các trường tư thục cấp các chứng chỉ giáo dục và đào tạo nghề. Úc nổi tiếng trên thế giới về sự đa dạng và thực tiễn của các chương trình đào tạo, từ khoa học tự nhiên đến quản lý và thương mại, từ nhân văn đến kỹ sư, và từ luật đến khoa học sức khỏe. Úc đặc biệt có thế mạnh về kỹ thuật và công nghệ, y khoa, khoa học môi trường, tài chính và kế toán.

The Australian Skills Quality Authority (ASQA) là cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực giáo dục và đào tạo nghề. Chức năng của ASQA là đảm bảo chất lượng và sự vận hành của ngành thông qua việc quản lý về: Các cơ sở giáo dục và đào tạo nghề, các khóa giáo dục và đào tạo và các cơ sở giáo dục và đào tạo nghề cho sinh viên nước ngoài. ASQA là một cơ quan độc lập theo quy định của pháp luật. Hiện nay, ASQA có hơn 200 nhân viên và có văn phòng tại các tiểu bang và vùng lãnh thổ.

The VET Quality Framework: Là khung chất lượng giáo dục và đào tạo nghề được quy định trong Luật giáo dục và đào tạo nghề năm 2011. Khung chất lượng giáo dục và đào tạo nghề quy định rõ những tiêu chuẩn cho các cơ sở đào tạo đã được đăng ký, theo dõi, giám sát, đảm bảo chất lượng và kiểm định chất lượng đào tạo trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo nghề.

Úc thiết lập và áp dụng khung trình độ quốc gia (AQF- The Australian Qualifications Framework ) từ năm 1995. Đây là một hệ thống thống nhất trên toàn quốc được áp dụng đối với tất cả các loại văn bằng được cấp bởi các trường Trung học Phổ thông, các trường Cao đẳng nghề của Nhà nước (TAFE), các trường tư thục và các cơ sở đào tạo Đại học và Sau Đại học (chủ yếu là các trường Đại học). AQF được công nhân rộng rãi bởi các nhà tuyển dụng, các tổ chức giáo dục, các trường tại Úc và trên thế giới. AQF gồm một hệ thống có 10 bậc liên kết tất cả các chứng chỉ và văn bằng đào tạo từ trình độ trung học, Cao đẳng đến Đại học và Sau Đại học. Điều này tạo điều kiện cho học sinh tại Úc dễ dàng chuyển từ bậc học này qua một bậc học khác cao hơn, đồng thời chủ động và linh hoạt hơn trong việc hoạch định kế hoạch nghề nghiệp tương lai.

Các bậc trình độ trong AQF được xác định thông qua mức độ phức tạp và mức độ chuyên sâu cần đạt được ở mỗi bậc, cũng như sự tự chủ của người tốt nghiệp trong việc thể hiện các kết quả đạt được.

AQF bao gồm 10 bậc trình độ, từ bậc 1 đến bậc 10. Có 16 loại văn bằng được công nhận trong hệ thống AQF, trong đó loại trừ Chứng chỉ Trung học phổ thông không được xếp trong các bậc trình độ, 15 loại văn bằng còn lại được xếp vào một trong số 10 bậc của AQF.

Việc xác định các bậc trình độ và các văn bằng dựa trên phân tích chuẩn đầu ra tương ứng. Chuẩn đầu ra được thể hiện thông qua kiến thức, kỹ năng và sự vận dụng kiến thức, kỹ năng.

2. Chính sách liên thông trình độ khung AQF

Chính sách liên thông khung trình độ Úc được lập nên nhằm hỗ trợ sự nghiệp học tập suốt đời của học sinh sinh viên.

Mc đích  của chính sách này nhằm tối đa hóa học phần tín chỉ mà sinh viên có thể được công nhận cho khóa học đã tham gia. Chính sách này nhằm:

  • Thúc đẩy tiến độ học tập của sinh viên trong và giữa các trình độ của AQF;
  • Công nhận nhiều con đường liên thông mà sinh viên có thể chọn để đạt được các trình độ trong khung AQF mà việc học đó có thể là chính quy, không chính quy hoặc phi chính quy;
  • Hỗ trợ phát triển các hình thức liên thông trong thiết kế các trình độ.

Phm vi chính sách được áp dụng cho tất cả các lĩnh vực giáo dục và đào tạo nghề cấp bằng AQF và thiết lập các hình thức liên thông trình độ mà sinh viên có thể tiếp cận được.

Người s dng. Đối tượng chính sử dụng chính sách này là các tổ chức cấp bằng có thẩm quyền, cơ quan kiểm định bao gồm các tổ chức tự kiểm định, các sinh viên, sinh viên đã tốt nghiệp trong từng lĩnh vực giáo dục và đào tạo nghề. Những người sử dụng khác là người sử dụng lao động, ngành công nghiệp, cơ quan chức năng chuyên môn, các tổ chức điều hành và cấp phép, những người có thể sử dụng chính sách này như bản hướng dẫn về vai trò của tín chỉ trong việc phát triển hình thức liên thông và đạt được chuẩn đầu ra.

Giám sát. Các cơ quan kiểm định trong từng lĩnh vực giáo dục và đào tạo nghề chịu trách nhiệm thực hiện và giám sát việc áp dụng chính sách này.

Đăng ký. Các tổ chức cấp bằng bảo đảm sẵn sàng nhận đăng ký chuyển đổi tín chỉ theo quy định của AQF. Các cơ quan kiểm định đảm bảo sẵn sàng nhận đăng ký thỏa thuận chuyển tiếp giữa các văn bằng theo quy định của AQF.

Bảng 1. Khung trình độ quốc gia của Úc

3. Vai trò của giáo dục và đào tạo nghề trong hệ thống giáo dục của Úc

Giáo dục và đào tạo nghề là một lĩnh vực quan trọng trong bốn lĩnh vực giáo dục của Úc, từ việc phát triển trẻ thơ, trung học cơ sở, trung học phổ thông cho đến giáo dục ở bậc cao hơn. Hệ thống giáo dục và đào tạo nghề đã cung cấp cho người học có những kiến thức, kỹ năng thực tế cần thiết cho công việc. Nó đóng một vai trò quan trọng trong việc đào tạo kỹ năng cho người lao động khi tham gia vào thị trường lao động góp phần phát triển kinh tế.

Giáo dục và đào tạo nghề tại Úc được thực hiện rất linh hoạt, chứng chỉ và bằng cấp được công nhận trên toàn quốc. Hoạt động đào tạo có thể được thực hiện tại các nhà trường, nơi làm việc, các cơ sở đào tạo, có thể đào tạo tập trung hoặc đào tạo từ xa. Tại Úc có khoảng 4600 tổ chức đăng ký đào tạo và  tỷ lệ người trẻ tuổi từ 18 tuổi đến 24 tuổi tham gia trong hệ thống giáo dục và đào tạo nghề tương đối cao.

4. Sự kết nối giữa VET và ngành công nghiệp

Hệ thống VET của Úc là sự chia sẻ trách nhiệm của chính phủ và ngành công nghiệp nhằm đảm bảo cho hệ thống hoạt động hiệu quả.

Ngành Công nghiệp có tiếng nói quan trọng trong việc phát triển các chính sách và ưu tiên đào tạo, trong việc thiết kế các tiêu chuẩn và các cấp trình độ để sử dụng để nhận biết và đánh giá kỹ năng của người người lao động. Tại Úc có 11 hội đồng kỹ năng (ISCs), những hội đồng này hoạt động độc lập, là những tổ chức phi lợi nhuận và được sự hỗ trợ của chính phủ Úc. Những hội đồng này có trách nhiệm phát triển các gói đào tạo để sử dụng làm cơ sở cho hầu hết các chương trình chuyển giao trong hệ thống VET bao gồm cả việc công nhận kỹ năng của người lao động.

Mỗi khóa đào tạo quy định rõ cấp trình độ và những đơn vị năng lực. ISCs phải đảm bảo rằng các đơn vị năng lực được nhóm lại một cách thích hợp, mỗi trình độ là phản ánh của các kỹ năng và mức độ thực hiện tiêu biểu cho từng ngành nghề trên toàn nước Úc. ISCs cung cấp thông tin và tư vấn cho chính phủ, các DoN và các bên liên quan về phát triển nhân lực và nhu cầu kỹ năng. ISCs còn là cầu nối giữa ngành công nghiệp, các nhà giáo dục và chính phủ để đảm bảo chất lượng trong hệ thống VET.

Rất nhiều cơ sở đào tạo đã có những thỏa thuận và sử dụng linh hoạt giảng viên là những người trong từ các ngành công nghiệp. Những giảng viên này được xem là có kiến thức, kỹ năng và chuyên môn có lợi cho sinh viên. Họ không chỉ truyền đạt kiến thức, kỹ năng, thái độ mà còn tư vấn cho sinh viên về quá trình làm việc tại nơi làm việc. Điều này cho phép sinh viên học hỏi và áp dụng các kỹ năng và kiến thức thu được đáp ứng được với yêu cầu thực tế tại các doanh nghiệp.

5. Đánh giá kỹ năng tại Úc

Tại Úc hiện có 5 bậc kỹ năng. Mỗi bậc kỹ năng tương ứng với những trình độ nhất định được quy định trong khung trình độ quốc gia (AQF). Với mỗi bậc kỹ năng cho từng ngành/nghề sẽ được quy định rõ những kiến thức, kỹ năng cụ thể cần phải có.

Bảng 2. Các bậc kỹ năng của Úc

Các bậc kỹ năng

Trình độ trong AQF

Bằng/Chứng chỉ

Bậc 1

Từ bậc 7 trở lên

Có bằng Bachelor (Bằng cử nhân) hoặc cao hơn

Bậc 2

Bậc 6

Bằng  Diploma nâng cao

Bậc 5

Bằng Diploma

Bậc 3

Bậc 4

Chứng chỉ 4

Chứng chỉ 3 và có 2 năm được đào tạo trong công việc

Bậc 4

Bậc 3

Chứng chỉ 3

Bậc 2

Chứng 2

Bậc 5

Bậc 1

Chứng chỉ 1

 

Đối với mỗi ngành nghề khác nhau sẽ có những cơ quan đánh giá kỹ năng chuyên biệt. Những cơ quan đánh giá kỹ năng của Úc hoạt động độc lập, tổ chức đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng cho người lao động theo đúng ngành/nghề thuộc thẩm quyền của cơ quan đó. Đối với ngành/nghề thuộc công nghệ thông tin, máy tính có cơ quan đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng là Australian Computer Society (ACS), đối với nghề thú y là  Australasian Veterinary Boards Council (AVBC), nghề kiến trúc là Architects Accreditation Council of Australia (AACA)….Chứng chỉ kỹ năng nghề được cấp bởi các cơ quan này được công nhận trên toàn nước Úc.

Bất kỳ người lao động nào cũng có thể tham gia đánh giá kỹ năng và được cấp chứng chỉ kỹ năng nghề. Trước tiên họ phải đăng ký tham gia đánh giá kỹ năng tại các cơ quan có thẩm quyển. Nghề mà họ đăng ký tham gia đánh giá kỹ năng phải có trong danh mục những nghề có đánh giá kỹ năng do Úc quy định. Khi người lao động đã đăng ký và làm đúng thủ tục hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền. Sau đó những cơ quan này sẽ xem xét và tổ chức đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng cho người lao động.

Những cơ quan đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề sẽ cung cấp cho người lao động đầy đủ những thông tin cần thiết liên quan đến việc đánh giá kỹ năng nghề mà người lao động đã đăng ký. Hiện nay, Úc có 37 cơ quan có thẩm quyền được tổ chức đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia cho khoảng 183 ngành/nghề lĩnh vực khác nhau (Phụ lục 6).

Ở Úc hệ thống VET là dựa trên năng lực thực hiện. Việc đánh giá dựa trên năng lực là quá trình thu thập chứng cứ và đánh giá năng lực đã đạt được. Quá trình này xác nhận rằng một cá nhân có thể thực hiện được các tiêu chuẩn dự kiến tại nơi làm việc hay không? Các tiểu chuẩn này phải được thống nhất trên toàn quốc và phù hợp với thực tế, ngành/nghề có liên quan, doanh nghiệp, cộng đồng..Việc đánh giá kỹ năng phải đảm bảo sự phù hợp với trình độ được quy định trong AQF, sự tin cậy, linh hoạt và công bằng cho tất cả mọi đối tượng và có tính hiệu lưc/công nhận trên toàn quốc.

Như vậy, tại Úc ASQA là cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực giáo dục và đào tạo nghề. Cơ quan này đảm bảo cho hệ thống VET hoạt động hiệu quả cũng như quản lý và kiểm soát các cơ sở đào tạo.

Cơ quan đánh giá kỹ năng nghề là những đơn vị hoạt động tương đối độc lập. Hoạt động đánh giá kỹ năng diễn ra độc lập và tương đối khách quan, đảm bảo sự công bằng cũng nhu cơ hội cho tất cả các đối tượng có thể được đánh giá và được cấp chứng chỉ kỹ năng nghề. Đánh giá kỹ năng dựa trên các đơn vị năng lực thực hiện công việc của từng ngành/nghề phù hợp với công việc thực tế tại DoN và phù hợp với trình độ được quy định tại khung trình độ quốc gia (AQF). Chứng chỉ kỹ năng nghề được công nhận trên toàn nước Úc. Tất cả những thông tin, yêu cầu của việc đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia của Úc được các cơ quan đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng có thẩm quyền cung cấp đầy đủ và công khai cho người lao động theo từng ngành nghề cụ thể.

Hiện nay, Úc có 37 cơ quan có thẩm quyền được tổ chức đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia cho khoảng 183 ngành/nghề lĩnh vực khác nhau. Những cơ quan có thẩm quyền đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia chi tiết tại bảng sau.

Bảng 3: Danh sách cơ quan có thẩm quyền đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề

STT

Cơ quan đánh giá

STT

Cơ quan đánh 

1

Architects Accreditation Council of Australia (AACA)

20

Australasian Veterinary Boards Council (AVBC)

2

Australian Association of Social Workers (AASW)

21

Certified Practising Accountants of Australia (CPAA)

3

Australasian College of Physical Scientists and Engineers in Medicine (ACPSEM)

22

Chinese Medicine Board of Australia (CMBA)

4

Australian Computer Society (ACS)

23

Council on Chiropractic Education Australasia (CCEA)

5

Australian Dental Council (ADC)

24

Civil Aviation Safety Authority (CASA)

6

Australian Institute of Management (AIM)

25

Dietitians Association of Australia (DAA)

7

Australian Institute of Medical Scientists (AIMS)

26

Engineers Australia

8

Australian Institute of Quantity Surveyors (AIQS)

27

Chartered Accountants Australia and New Zealand (CA)

9

Australian Institute of Radiography (AIR)

28

Medical Board of Australia (MBA)

10

Australian Institute of Teaching and School Leadership (AITSL)

29

National Accreditation Authority for Translators and Interpreters (NAATI)

11

Australian Community Workers Association (ACWA)

30

Occupational Therapy Council (OTC)

12

Australian Maritime Safety Authority (AMSA)

31

Optometry Council of Australia and New Zealand (OCANZ)

13

Australian Nursing and Midwifery Accreditation Council (ANMAC)

32

Institute of Public Accountants (IPA)

14

Australasian Osteopathic Accreditation Council (AOAC)

33

Speech Pathology Association of Australia (SPA)

15

Australian and New Zealand Podiatry Accreditation Council (ANZPAC)

34

State Legal Admissions Authority

16

Australian and New Zealand Society of Nuclear Medicine (ANZSNM)

35

Surveying and Spatial Sciences Institute (SSSI)

17

Australian Pharmacy Council (APharmC)

36

Trades Recognition Australia (TRA)

18

Australian Physiotherapy Council (APC)

37

Vocational Education and Training Assessment Services (VETASSESS)

19

Australian Psychological Society (APS)

 

 

Ở Úc hệ thống VET là dựa trên năng lực thực hiện. Việc đánh giá dựa trên năng lực là quá trình thu thập chứng cứ và đánh giá năng lực đã đạt được. Quá trình này xác nhận rằng một cá nhân có thể thực hiện được các tiêu chuẩn dự kiến tại nơi làm việc hay không? Các tiểu chuẩn này phải được thống nhất trên toàn quốc và phù hợp với thực tế, ngành/nghề có liên quan, doanh nghiệp, cộng đồng..Việc đánh giá kỹ năng phải đảm bảo sự phù hợp với trình độ được quy định trong AQF, sự tin cậy, linh hoạt và công bằng cho tất cả mọi đối tượng và có tính hiệu lưc/công nhận trên toàn quốc.

Như vậy, tại Úc ASQA là cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực giáo dục và đào tạo nghề. Cơ quan này đảm bảo cho hệ thống VET hoạt động hiệu quả cũng như quản lý và kiểm soát các cơ sở đào tạo.

Cơ quan đánh giá kỹ năng nghề là những đơn vị hoạt động tương đối độc lập. Hoạt động đánh giá kỹ năng diễn ra độc lập và tương đối khách quan, đảm bảo sự công bằng cũng nhu cơ hội cho tất cả các đối tượng có thể được đánh giá và được cấp chứng chỉ kỹ năng nghề. Đánh giá kỹ năng dựa trên các đơn vị năng lực thực hiện công việc của từng ngành/nghề phù hợp với công việc thực tế tại doanh nghiệp và phù hợp với trình độ được quy định tại khung trình độ quốc gia (AQF). Chứng chỉ kỹ năng nghề được công nhận trên toàn nước Úc. Tất cả những thông tin, yêu cầu của việc đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia của Úc được các cơ quan đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng có thẩm quyền cung cấp đầy đủ và công khai cho người lao động theo từng ngành nghề cụ thể.

6.  Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Từ kinh nghiệm của Úc, có thể rút ra được một số bài học cho Việt Nam trong  việc xây dựng mô hình tổ chức phát triển KNNN như sau:

- Các tổ chức đánh giá cấp văn bằng cho người lao động nên là các tổ chức độc lập với cơ sở đào tạo, khuyến khích các DoN và các tổ chức nghề nghiệp tham gia vào hệ thống các tổ chức này.

-  Đánh giá và cấp văng bằng chứng chỉ cần được kế hoạch hóa từ cấp trung ương đến địa phương và các tổ chức có liên quan trong mô hình tổ chức phát triển KNNN và đặc biệt là người lao động. Kế hoạch đanh giá và cấp văn bằng cần được công khai rộng rãi và khuyến khích các tổ chức xã hội tham gia vào các hoạt động này để tuyên truyền, tôn vinh những  người lao động có trình độ cao qua đó nâng cao ý thức của xã hội về phát triển KNNN.

-   Việc phát triển KNNN cho người lao động không chỉ ở trong nhà trường mà còn trong suốt thời gian người lao động tham gia TTLĐ, do vậy cần đa dạng các mô hình tổ chức đào tạo KNNN như, đạo tạo tại trường, tại DoN hoặc kết hợp trường với DoN.

  -  Các cơ sở GDNN cần dựa vào tiêu chuẩn kỹ năng nghề do các ngành công nghiệp xây dựng để xây dựng chương trình đào tạo và tổ chức các hoạt động đào tạo KNNN.

Bùi Thị Thanh Nhàn – Phan Thị Hằng.

Last modified on Thứ ba, 07 Tháng 1 2020
  • Bình luận
  • Đọc 751 lần

Thông tin NIVET

Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp là đơn vị sự nghiệp khoa học thuộc Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội

Giấy phép thiết lập Website trên internet số 109/GP-TTĐT ngày 01/7/2019

Ghi rõ nguồn "Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp (NIVET)" hoặc http://www.nivet.org.vn khi phát hành lại thông tin từ nguồn này.

Copyright © 2016 Viện Khoa học Giáo dục nghề nghiệp

Thông tin liên hệ

  • Tầng 14, Tòa nhà Liên cơ quan Bộ LĐTB & XH, Khu D25, Số 3, ngõ 7, đường Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội

  • This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

  • Điện thoại : (+84) 2439745020 - Fax: (+84) 2439745020